A Fraga

Historia dun bosque
Nun antigo pasado os bosques dominaban boa parte do territorio europeo. Na medida que os asentamentos humanos ocupaban preferentemente as zonas costeiras, os bosques desaparecían delas e na actualidade son poucos os exemplos de bosques seminaturais que conservan características orixinais.

A acción do ser humano modificaba a paisaxe natural. Os bosques se empregaron para conseguir combustible, construír refuxios, útiles, … a madeira constituía o material de construcción por excelencia

Fraga é como se coñece en Galicia a un bosque de árbores frondosas, incultos, e xurdidos de forma espontánea. Nas do Eume, a ausencia de árbores de gran idade, indica que foron bosques amplamente explotados, polo que o delicado equilibrio da conservación foi mantido ata os nosos días.

Daqueles bosques antigos, os que se atrincheiran nas ladeiras do Eume foron

Os bosques atlánticos costeiros, condicionados pola presenza do océano, son ecosistemas únicos.
A vexetación está adaptada a unhas condicións máis cálidas e húmidas

considerados –no ámbito científico– como uns dos mellor conservados do continente no seu tipo. Por iso, unha visita ás fragas permítenos recrear o aspecto da fachada atlántica europea fai miles de anos

O parque natural e o seu territorio
Foi protexido en 1997 e esténdese por 9.125 hectáreas de ladeiras e montes que acompañan o río Eume ao seu paso pola provincia da Coruña. No seu límite oriental alcanza a provincia de Lugo. Ao oeste, a desembocadura do Eume nas proximidades de a ría de Ares.
Cinco concellos comparten a titularidade do parque: A Capela, As Pontes de García Rodríguez, Cabanas, Monfero e Pontedeume.

 

Viaxeiros do tempo: fieitos

O clima aquí foi moderado pola presenza oceánica. No interior das fragas mantense un microclima singular onde os causantes son o propio bosque, a profundidade e angostura do canón, e a súa orientación con respecto ao sol.

Á vez que a pendente das ladeiras dificultaba o aproveitamento humano das fragas, tamén propiciou que algunhas especies antigas ficaran aquí emboscadas.
É o caso de diferentes fieitos pertencentes á antiga vexetación que adornaba o mar de Tetis durante o Terciario, e que alcanzan os nosos días como viaxeiros do tempo: Culcita macrocarpa, Woodwardia radicans, Davallia canariensis e Dryopteris guanchica entre outros.

Mar de árbores

Coma se dun mar tratásese, ondulante e viva, a masa forestal abonda verde, nas ladeiras do val do Eume. O Carballo común é a árbore máis abundante das fragas a condición de que non nos acheguemos a ríos e charcas. Alí os Ameneiros, Abelairas, Freixo, Salgueiros e en ocasións Olmos, conforman o bosque de ribeira que á súa vez protexe ao curso fluvial dotándoo de sombra e estabilidade da canle, entre outros.
Acompañando aos Carballos nas ladeiras máis altas atópanse tamén Castaños, que habitualmente foron plantados en grupos para facilitar o aproveitamento dos seus froitos. Nas súas proximidades non é difícil atopar dúas especies de espiño, tanto a Maceira como a Pereira silvestre que foron amplamente utilizados para proverse de patróns de enxerto.

Naqueles lugares onde atopemos Loureiros a súa presenza delata certa termicidad do mesmo xeito que o Madroño. E completando o cortexo arbóreo das fragas atoparemos ocasionalmente: Espiños albares, Pradairo, Acevros e en ocasións Arraclanes.
Os Bidueiros colonizan as terras máis difíciles pola pobreza do seu chan enriquecéndoas e estendendo así o bosque.

Habitantes do solpor e fauna

Non é fácil imaxinar aos mamíferos que habitan as fragas a plena luz do día.
Os seus proprios costumes empúxaos a efectuar a maior parte das súas actividades nas horas do solpor, cando a falla de luz lles permite pasar desapercibidos.
Incluso os mamíferos de maior tamaño, como o Lobo, os Xabarins, os Cervos, Corzos, Martas e Gatos bravos.

Nas fragas a observación de aves adoita ser complexa, porque o é así a propia contorna. Con todo existen unha serie de rapaces que se adaptaron ben a cazar no interior do bosque: é o caso do Azor e o Gabián. En zonas máis abertas ou humanizadas o Falcón peregrino tamén.
Outras aves que se adaptaron ben á contorna forestal, son as rapaces nocturnas, principalmente o Cárabo e o impoñente Bufo real.

Un habitante especial

Os insectos non adoitan chamar a atención nin espertar demasiadas paixóns. Con todo nas fragas habita un escaravello que foi considerado como unha das xoias da fauna ibérica.
A Cascuda galega é un escaravello de bo tamaño e cor violeta escura que contrasta notablemente cos seis fémures alaranxados dos seus outras tantas patas. Trátase dun endemismo galego e as súas terras adxacentes.

MOSTEIRO DE SAN XOÁN DE CAAVEIRO

 

A dificultade para acceder ás fragas, o seu illamento, foi a característica principal que unha serie de eremitas buscaron para fundar un mosteiro. A finais do século IX o mosteiro de San Xoán Bautista foi establecido no lugar coñecido como “Calavario”.

No século XI o mosteiro benedictino pasa a ser habitado por Coengos regulares de San Agustín.
O cenobio nunca estivo habitado por máis de nove monxes aínda que foi centro de acollida de todo aquel que buscase retiro ou vida contemplativa no illamento das fragas. Este é o caso de San Rosendo ou o bispo mindoniense Pedro que á súa vez foi responsable da conversión en colexiata do mosteiro.
Nos séculos seguintes, a comunidad recibe diferentes doazóns e amplía considerablemente o seu dominio, chegando este a abarcar case toda a parte occidental da comarca.
No século XIV, o mosteiro é encomendado á familia dos Andrade e posteriormente os priores deixan de vivir no mosteiro (vivirán nos pazos da Capela, Cabanas ou fora da comarca). O cargo de prior convértese nunha prebenda concedida polo rei e o mosteiro secularízase. Con todo, a existencia da vida monástica prolóngase ata 1762.

No 1800 suprímese a colexiata, aínda que a estrutura económica do señorío, baixo o goberno dun caseiro e un administrador, mantense ata a desamortización. En 1849 as propiedades próximas ao mosteiro e os seus edificios son adquiridas por Don Pío García Espinosa que acomete a súa restauración entre 1891 e 1896:

 

respéctase a torre barroca situada
encima da segunda portería, derrúbanse algunhas casas xa maltreitas, e se reedifican outras como a igrexa de Santa Isabel.
Durante uns poucos anos a vida monacal retorna a Caaveiro. Desaparecido Don Pío o mosteiro pasa aos seus descendentes ata que en 1986 é expropiado despois de ser declarado conxunto histórico-artístico e monumento de interese provincial.

Start typing and press Enter to search

Este sitio web utiliza cookies para que usted tenga la mejor experiencia de usuario. Si continúa navegando está dando su consentimiento para la aceptación de las mencionadas cookies y la aceptación de nuestra política de cookies, pinche el enlace para mayor información. ACEPTAR

Aviso de cookies